Zachęcamy do zapoznania się z raportem Najwyżej Izby Kontroli, obejmującym lata 2019–2025, badającym dostępność architektoniczną, cyfrową i informacyjno-komunikacyjna w samorządach.
Kontrola NIK objęła okres od 1 stycznia 2019 r. do 20 sierpnia 2025 r..
Jej celem było zweryfikowanie:
- powoływania koordynatorów ds. dostępności wraz z zakresem ich zadań,
- opracowywania i wdrażania planów działań na rzecz poprawy zapewniania dostępności,
- wprowadzania zapisów dotyczących dostępności w dokumentach strategicznych oraz w treści zawieranych umów,
- sporządzania raportów o stanie zapewniania dostępności i deklaracji dostępności cyfrowej,
- realnych działań, podjętych w obszarze architektonicznym, cyfrowym i komunikacyjnym.
Skontrolowano 16 jednostek, w tym:
- po dwa urzędy gmin i dwa starostwa powiatowe z terenu województw: kujawsko-pomorskiego, zachodniopomorskiego, podkarpackiego i opolskiego.
Wnioski ogólne z badania
Ogólne wnioski z raportu NIK nie napawają optymizmem. Działania w skontrolowanych samorządach nie spełniały bowiem minimalnych ustawowych wymagań w zakresie zapewniania dostępności.
Żadna ze zbadanych stron internetowych nie spełniała wszystkich wymaganych kryteriów dostępności cyfrowej.
W ponad 87% urzędów wykryto istotne bariery architektoniczne oraz informacyjno-komunikacyjne.
Brakowało m.in.:
- informacji o rozkładzie pomieszczeń w budynku w formie wizualnej i dotykowej lub głosowej,
- urządzeń wspomagających słyszenie,
- odpowiednich procedur ewakuacji,
- parkingów i toalet dla osób z niepełnosprawnościami.
Wnioski szczegółowe z badania
Niezgodność z wymogami ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami stwierdzono w 14 z 16 jednostek.
17 z 21 zbadanych budynków (tj. ponad 80%) nie spełniało co najmniej dwóch z pięciu warunków dostępności w tym zakresie.
Kontrolerzy sprawdzili 34 strony internetowe należące do 16 kontrolowanych instytucji w oparciu o 26 ustawowych kryteriów dostępności cyfrowej. Żadna ze stron nie spełniała wszystkich tych kryteriów.
Ponad połowa badanych stron, czyli 19 z nich, nie spełniała dwóch lub trzech takich wymogów.
Większość z badanych urzędów, bo aż 14 z 16, nie spełniła podstawowych warunków związanych z dostępnością informacyjno-komunikacyjną dla osób ze szczególnymi potrzebami.
W 9 na 16 kontrolowanych jednostek nie podjęto rzetelnych działań w zakresie aktywnego likwidowania wszelkich przeszkód dla osób z niepełnosprawnościami.
Światełko w tunelu
Światełkiem w tunelu mogą być dobre praktyki, takie jak np.
- powierzenie koordynatorom ds. dostępności promocji dostępności lub zasad projektowania uniwersalnego,
- powołanie zespołów lub wyznaczenie dodatkowych osób w celu współpracy z koordynatorami ds. dostępności przy realizacji ich ustawowych zadań;
- uwzględnienie rozwiązań zapewniających dostępność w opracowywanych projektach dokumentów strategicznych,
- zainicjowanie i wdrożenie do realizacji, w uzgodnieniu z konserwatorem zabytków, przedsięwzięć mających na celu likwidację barier architektonicznych w budynku wpisanym do ewidencji zabytków,
- zawarcie umów zabezpieczających możliwość uzyskania przez klientów urzędu gminy lub starostwa powiatowego bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego, w ramach kontaktu osobistego lub usługi online.
Projekt Dostępny Samorząd 2.0
Remedium na brak dostępności w jednostkach samorządu terytorialnego jest nasz projekt Dostępny samorząd 2.0, którego celem jest poprawa dostępności usług publicznych świadczonych przez JST oraz obiektów lub przestrzeni pozostających w dyspozycji JST dla osób ze szczególnymi potrzebami.