Polska zajmuje piąte miejsce wśród krajów Unii Europejskiej z największą luką zatrudnieniową osób z niepełnosprawnościami.
Dane EU SILC 2025 pokazują, że luka wynosi u nas 35 procent, podczas gdy średnia w Unii Europejskiej to zaledwie 24,2 procenta.
Polska ma dużo większy problem w tej kwestii niż większość krajów UE: gorsze wyniki osiągają tylko cztery kraje: Rumunia, Litwa, Chorwacja i Grecja.
Skąd bierze się luka zatrudnieniowa osób z niepełnosprawnościami w Polsce?
Przyczyna tego zjawiska jest znana: system rentowy karze osoby z niepełnosprawnościami za to, że pracują.
Zgodnie z obowiązującym prawem, osoba pobierająca rentę może zarabiać maksymalnie siedemdziesiąt procent przeciętnego wynagrodzenia. Po przekroczeniu tego limitu renta się zmniejsza, a po osiągnięciu progu stu trzydziestu procent – całkowicie się zawiesza.
Rezultat? Osoba podejmująca pracę faktycznie zarabia mniej, co stanowi demotywujący czynnik.
Kogo dotyczy ten problem? Około miliona osób z niepełnosprawnościami, które otrzymują renty.
Zmiana jest możliwa
Społeczna inicjatywa na rzecz likwidacji pułapki rentowej dla wszystkich rencistów z niepełnosprawnościami, przygotowała projekt ustawy znoszącej limity dorabiania do rent.
W opracowywaniu projektu brali udział:
- samorzecznicy i samorzeczniczki,
- organizacje pracodawców,
- organizacje wspierające osoby z niepełnosprawnościami.
Projekt likwiduje pułapkę rentową czyli system, który dziś uniemożliwia osobom pobierającym rentę pracę bez ryzyka zmniejszenia lub zawieszenia świadczeń.
Po wprowadzeniu zmian osoby z niepełnosprawnościami będą mogły pracować bez ograniczeń dochodowych.
Renta będzie wypłacana w pełnej wysokości niezależnie od osiąganych zarobków. To oznacza rzeczywistą możliwość aktywności zawodowej na miarę talentu i możliwości osób z niepełnosprawnościami.
Społeczny Projekt wpisuje się w Strategię na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021-2030. Potrzebujemy zmian, dlatego proponujemy konkretne rozwiązanie legislacyjne.
A co na to… finanse publiczne?
Wpływ finansowy zmian będzie pozytywny również dla sektora finansów publicznych.
Szacunek wskazany w projekcie ustawy pokazuje, że już przy wzroście zatrudnienia rencistów z niepełnosprawnościami o jeden punkt procentowy, przychody sektora finansów publicznych wzrosną o 235 milionów złotych rocznie.
Aktywność zawodowa obywateli to wymierny zysk dla państwa.
Perspektywa pracodawców
Likwidacja pułapki rentowej zmieni również perspektywę dla pracodawców.
Dostęp do tysięcy zdolnych pracowników, którzy dziś pracują na czarno lub wcale z powodu barier prawnych, oznacza możliwość uzupełnienia deficytu kadrowego na rynku pracy w różnych regionach kraju i zatrudnienia osób o potwierdzonej motywacji zawodowej.
Zyskują samorządy
Na likwidacji pułapki rentowej zyskują również… samorządy.
Wymagany przez prawo wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami w samorządach wynosi 6%.
Nieosiągnięcie tego wskaźnika skutkuje wpłatami na PFRON. Samorządy zatem również zainteresowane są zatrudnieniem OzN, tymczasem, przez pułapkę rentową, jest to trudne do zrealizowania.W rezultacie samorząd płaci „kary finansowe” na PFRON.
Ponadto likwidacja pułapki rentowej oznacza dla samorządu szereg innych, realnych korzyści, takich, jak:
- pozyskanie nowych, wykwalifikowanych pracowników z niepełnosprawnościami,
- ograniczenie deficytu pracowników z kompetencjami, związanego ze zmianami demograficznymi,
- zniesienie bariery dla rozwoju zawodowego obecnych pracowników z niepełnosprawnościami, zatrudnionych w samorządzie,
- poprawę wizerunku samorządu jako dbającego o równość szans w zatrudnieniu w społecznościach lokalnych,
- ograniczenie ubóstwa wśród osób z niepełnosprawnościami oraz zwiększenie dochodów samorządu z podatków od osób fizycznych.
To zmiana, która jest możliwa. Wymaga wsparcia społecznego i woli politycznej.
Źródło: EU SILC, rok 2025 https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_dlm200/default/table?utm_source=copilot.com

